Een psychologische oorlog

Op mijn sociale media kom ik heel vaak dezelfde berichten tegen, meestal van de oudere generatie. Ze drukken hun onbegrip uit over de mensen die de maatregelen niet naleven omtrent het corona virus. Heel erg vaak gebeurt dit via het statement: “onze grootvaders en overgrootvaders moesten ten oorlog trekken, het enige wat wij moeten doen is in onze zetel blijven liggen!” Hoewel ik sympathie heb voor deze uitspraak, en dat ik uiterst dankbaar ben dat we al enkele generaties niet meer massaal ten oorlog hebben moeten trekken, vind ik dit misschien wat kort door de bocht.

Heel wat gezinnen en mensen staan oog in oog met een psychologische oorlog op dit moment, ik wil dan ook nagaan wat de psychologische impact is van een oorlog en hoe dit te vergelijken valt met de impact van de corona crisis.

Oorlogsveteranen 

 (Greta, sd)

Het lijkt me voor de hand liggend dat mensen die een oorlog hebben meegemaakt, heel wat psychologische problemen kunnen ontwikkelen. Hetgeen het meest voorkwam in WO I werd beschreven als een “wazige gedesoriënteerde staat die men ervaarde tijdens de gevechten en erna”. In 1915 werd hier de term ‘shell shock’ aan gegeven, dit omdat hetgeen men ervaarde toegeschreven werd aan hersenschade die de soldaten opliepen door ontploffingen van granaten of ‘shells’.

Er waren heel wat verschillende symptomen van ‘shell shock’, gaande van oorsuizen en overgevoeligheid voor geluid tot duizeligheid, continu beven, slapeloosheid en hoofdpijn. Ook diarree, tics in het gezicht en nachtmerries kwamen vaak voor.

Tijdens de oorlog werd dit fenomeen jammer genoeg slecht begrepen, hierdoor werden de soldaten die hieronder lijden niet goed behandeld. Ze werden zelfs streng aangepakt en benoemd als ‘zwakke lafaards’. De ‘gelukkigen’ onder hen kwamen terecht in ziekenhuizen of psychiatrische ziekenhuizen, maar vele anderen werden geëxecuteerd door de eigen legerleiding omwille van lafheid of desertie. Volgens cijfers van het Britse legers werden minstens 266 shell shock soldaten geëxecuteerd omwille van ‘gebrek aan karakter’.

De behandeling zelf hield dan ook niet veel in… Een paar dagen rust en dan terug naar het front, naar schatting keerden zo’n 65% van deze ‘shell shock soldaten’ terug naar het front. De ‘behandeling’ werd dan ook gezien als geslaagd.

Na verloop van tijd merkte men dat de symptomen erg vaak in verband stonden met oorlogstrauma’s die de soldaten meemaakten. Zo verloren heel wat scherpschutters plots hun zicht en voelden soldaten die iemand neerstaken jarenlang daarna nog krampen in hun buik. Ook soldaten die niet in de buurt waren van explosies kregen dus symptomen, men verwierp dan ook de initiële theorie van de hersenschade door explosies. Heel wat theorieën passeerden de revue, onder andere die van Sigmund Freud die een strijd beschreef tussen het vredesego en het oorlogsego. Het oorlogsego beging de meest vreselijke misdaden en voelde hierdoor maandenlang angst, het vredesego beschermt de mens door de herinneringen af te sluiten en beschermde neuroses te creëren.

Jammer genoeg leidden de inzichten die een psychologische oorzaak aanduiden niet tot sympathie bij het leger. 

Het liedje 'One' van de Amerikaans groep Metallica geeft het fenomeen van 'shell shock' op een pakkende wijze weer. Het is zeker een aanrader om te beluisteren.

Amerikaanse militairen

  (PE, 2009)

Maar we moeten eigenlijk niet zo ver terug keren in de geschiedenis om psychische problemen bij soldaten te vinden. In Amerika lijden vandaag zo’n 300 000 militairen aan psychologische problemen, dit gaat meestal over zware depressie en posttraumatisch stresssyndroom (PTSS). PTSS is wanneer men steeds opnieuw een traumatische gebeurtenis herbeleeft. Men heeft heel vaak nachtmerries en men is continue op hun hoede, vaak zelfs achterdochtig. Dit zorgt voor een sterke hinder in het dagdagelijkse leven.

Maar ook hier meldt men vaak hersenschade bij de soldaten, gaande van milde hersenschudding tot zware hoofdwonden. Ook hier krijgt men niet de nodige zorg, minder dan de helft van de soldaten die een hoofdwonde opliepen werden door een dokter onderzocht!

 (AW, 2018)

PTSS is waarschijnlijk het meest gekend en treft ongeveer 60 000 Amerikaanse soldaten, alhoewel de overheid geen officiële cijfers wil vrijgeven. Maar volgens een Britse studie blijft het aantal oorlogsveteranen met PTSS stijgen.

Opvallend is dat de klachten bij PTSS tijdens hun missie in een oorlogsgebied bijna niet bestaande zijn, het is over het algemeen pas gevaarlijk eens de soldaten terug thuis zijn.

De toename van het aantal gevallen wijt men aan een betere kennis van deze psychische stoornis, vroeger was PTSS eerder onbekend waardoor de diagnose amper werd gesteld. Ook zoeken steeds meer oorlogsveteranen hulp voor hun psychische klachten, hoewel het taboe nog steeds bestaat.

De veteranen die geen hulp zoeken voor hun PTSS raken vaak verslaafd aan verdovende middelen zoals alcohol of drugs. 

Ook hier heeft een Amerikaanse groep een aangrijpend liedje over geschreven, namelijk 'Eyes of the insane' van Slayer. Hier worden zowel PTSS als shell shock beschreven.

De psychologische oorlog van onze generatie

 (Gijsel, 2020)

De gevolgen van ‘languit op’t gemak in onze zetel te hangen’ kunnen grote, langdurige psychische gevolgen hebben. Het aantal mensen dat ernstige klachten krijgt, ligt drie tot vier keer hoger bij mensen die in quarantaine moeten dan bij mensen die niet in quarantaine moeten.

Die klachten bestaan uit zaken die we ook zien bij stress – gerelateerde stoornissen, ze gaan van angst, prikkelbaarheid en concentratieproblemen tot een verdoofd gevoel en depressieve klachten.

Bovendien slapen mensen in quarantaine ook minder goed, ze piekeren vaker, schrikken ’s nachts vaker wakker of blijven ’s morgens langer in bed liggen. Dit gegeven valt zeker niet te onderschatten, een vaste slaaproutine is enorm belangrijk voor onze fysieke en mentale gezondheid.

Belangrijke factoren

Mensen in quarantaine voelen zich geïsoleerd en gaan gebukt onder onduidelijkheid en financiële zorgen. Ze voelen zich vaak ‘scheef’ bekeken in hun omgeving en de verveling is ook een niet te onderschatten factor.

In quarantaine laat men vaak de vertrouwde routines vallen, dit is nochtans erg belangrijk voor de stemming, het is dan ook belangrijk om zoveel mogelijk structuur in te bouwen. Bovendien is sociaal contact enorm belangrijk voor een goede geestelijke gezondheid, het kan namelijk de negatieve gevolgen van stress verminderen. En laat stress nu hetgeen zijn dat iedereen in quarantaine ervaart.

Ook achterdocht komt veel voor, men krijgt niet altijd voldoende informatie van de overheid en daardoor krijgen ze het gevoel dat men hen ‘voor het lapje houdt’. Daardoor gaat men zich nodeloos zorgen maken, "is het nu mijn allergie die opspeelt of ben ik besmet met corona?" Ook dit zorgt voor heel wat stress.

Wanneer men uit quarantaine mag, heeft men het gevoel dat hun omgeving hen vermijdt. Ze voelen zich een melaatse of een hedendaagse leprapatiënt en krijgen vaak ongepaste vragen. Bovendien kunnen ook financiële problemen ontstaan door die quarantaine, ook dat gegeven is een bron van stress.

 (Brems, 2020)

Een echte golf

Naast een golf van corona besmettingen, verwachten psychologen ook een golf van psychische problematieken. Men verwacht dat mensen die alreeds kampen met psychiatrische problemen toegenomen klachten zullen ervaren, denk maar aan mensen met angststoornissen of met OCS (obsessief compulsieve stoornis).

Vele patiënten hebben bij het begin van de maatregelen het ziekenhuis verlaten zodat ze bij hun familie konden zijn, hierdoor valt de vaak nodige ondersteuning weg. Dit kan zorgen voor terugval bij heel wat psychiatrische patiënten. Ook de begeleiding van psychologen valt grotendeels weg, omdat men werkt via online platformen om de begeleiding verder te zetten. Dit blijkt voor veel patiënten een hoge drempel.

Men vreest dat de psychische gevolgen van deze corona maatregelen nog zeker drie jaar zullen aanhouden, je kan dus spreken van een grote impact!

Is er een relevante relatie tussen veteranen en mensen in quarantaine?

Volgens mij wel, net zoals de soldaten die te kampen kregen met psychische problemen, begrijpt men mensen die de maatregelen niet goed naleven omwille van psychiatrische problemen vaak mis. Men gaat uit van onwil, ‘een zwak karakter’… Terwijl het hier vaak gaat om het niet kunnen.

Volgens mij onderschat men de impact van het hele gebeuren, net zoals de impact van de gruwelen aan het front. Toch bestaat er nog steeds – zowel bij soldaten als bij andere mensen – een bepaalde schaamte over psychische problemen. Hierdoor krijgt men vaak te laat behandeling of helemaal niet. Net zoals de shell shock soldaten en Amerikaanse soldaten niet de gepaste hulp kregen.

Ik zie zeker ook een link met PTSS, mensen zijn achterdochtig en voelen zich niet meer op hun gemak. Ze blijven in een voortdurende staat van ongerustheid en angst waardoor het normale leven niet meer vanzelfsprekend is. Zo hoor ik van mijn oma dat wanneer er een verslapping zou komen van de maatregelen, zij niet zou durven buiten komen. Ook merk ik dat heel wat mensen in mijn omgeving naar verdovende middelen grijpen, zoals alcohol, om de tijd door te komen en de verveling wat te verzachten.

Al bij al ben ik dus zeker en vast blij dat we niet fysiek ten oorlog moeten trekken, die gruwelen blijven ons gelukkig gespaard. Maar ik zie die corona crisis ook niet als “niets” doen, het is voor iedere mens hard werken, zelf al zit je gewoon thuis in de zetel. Om dan nog maar te zwijgen van diegene die in de frontlinie staan om deze oorlog tegen corona te winnen. Het zijn dan misschien geen oorlogstaferelen die zij zien, maar ze zijn daarom niet minder verschrikkelijk! Ik denk dagelijks aan iedereen die zich keihard inzet voor alle patiënten en ik hoop dat ook zij de nodige opvang en verzorging krijgen! 

Mijn dagboek

4 mei 2020

Vandaag moest ik naar Kortrijk om documenten op te halen bij Style Copy Print. Je moet de documenten online doorsturen en dan kan je deze afhalen in de kluis. Ik ben enorm enthousiast want vandaag de dag telt dit als een zotte uitstap! In de auto speel ik de muziek veel te luid en dans ik - zo goed als mogelijk - in mijn zetel mee. Ik kan de vrijheid bijna proeven!! Op weg naar huis stoppen ik en mijn man aan een pompstation en wat blijkt, ze verkopen hier snacks!! Te goed om te laten liggen lijkt me, we kopen beide iets lekker en eten het op, op de motorkap van de auto... Het voelt bijna als een normale dag...

6 mei 2020

Deze morgen heb ik mijn laatste "les" van het semester, beroepspraktijk. Het is leuk om de klasgenoten nog eens terug te zien, maar het is bevreemdend... Het semester zit er bijna op, maar ik heb het gevoel dat het nooit echt gestart is!

9 mei 2020

Vanaf morgen gaan de versoepelingen van de maatregelen in. Ik sta hier eigenlijk wat aarzelend tegenover... Ik hunker naar menselijk contact, maar ik ben bang dat mensen zich niet aan de regels zullen houden. Die onvermijdelijke heropflakkering bezorgt me angstgevoelens... Ik weet niet of ik nogmaals zo'n lock - down aankan....

Bronnenlijst

AW. (2018, oktober 8). Aantal oorlogsveteranen met posttraumatische stressstoornis neemt toe. Opgehaald van hln.be: https://www.hln.be/wetenschap-planeet/medisch/aantal-oorlogsveteranen-met-posttraumatische-stressstoornis-neemt-toe~a6c7045a/

Brems, P. (2020, maart 19). De psychische gevolgen van quarantaine en wat we daaraan kunnen doen. Opgehaald van vrt.be: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/03/17/de-psychologische-gevolgen-van-quarantaine-en-wat-we-daaraan-kun/

Gijsel, L. (2020, maart 20). 'Er komt een piek van psychische problemen aan'. Opgehaald van eoswetenschap.eu: https://www.eoswetenschap.eu/psyche-brein/er-komt-een-piek-van-psychische-problemen-aan

Greta. (sd). WW1 Trench - Shell Shock. Opgehaald van pinterest.com: https://www.pinterest.com/pin/361906520039733052/?autologin=true

is geschiedenis. (2020). SHELL SHOCK: PSYCHISCHE KLACHTEN BIJ SOLDATEN IN EERSTE WERELDOORLOG. Opgehaald van isgeschiedenis.nl: https://isgeschiedenis.nl/nieuws/shell-shock-psychische-klachten-bij-soldaten-in-eerste-wereldoorlog

PE. (2009, april 17). 300.000 Amerikaanse soldaten hebben psychische problemen. Opgehaald van demorgen.be: https://www.demorgen.be/nieuws/300-000-amerikaanse-soldaten-hebben-psychische-problemen~bce09588/

Tegen de veren in gestreken

Ik vraag me af, waarom staan wij zo weigerachtig om de maatregelen die de regering oplegt te volgen? Waarom zijn we tegen ons veren in gestreken en zijn we plots zoveel alerter? Misschien zijn we bang om onze verworven rechten te verliezen. Misschien zijn we bang dat onze democratie het loodje legt. Ik ga vandaag na wat ervoor zou kunnen gezorgd hebben dat wij als burger achterdochtig staan tegenover een inmenging van de overheid.

Angst voor een dictatuur?

Misschien denk je nu wel, we zijn en blijven een democratie, een dictator zouden wij nooit verkiezen. Zo iemand zouden wij nooit de macht geven! Misschien heb je gelijk en zou deze generatie het niet zover laten komen, maar alvorens je deze mogelijkheid volledig verwerpt, onthoud dan wel dat in 1934 Hitler aan de macht kwam in Duitsland via vrije verkiezingen. Ik ging na hoe dit eigenlijk mogelijk was.

Het Vredesverdrag

(Wikipedia, 2019)

Duitsland verkeerde na het verlies van WOI in een diepe financiële en economische crisis, er was bovendien heel wat onrust in het land. Nationalisten en veteranen geloofden namelijk sterk dat Duitsland WOI niet zou verloren hebben mochten de politici en betogers hun de rug niet zou hebben toegekeerd. Het was ook deze gedachte die Hitler bezig hield.

Men richtte op dat moment ook de parlementaire Weimar Republiek op en één van de eerste taken was om het Vredesverdrag, die was opgelegd door de geallieerden, uit te voeren. Dit bracht hun verzwakte economie natuurlijk nog meer schade toe. Het Vredesverdrag werd door de nationalisten en veteranen ook als vernederend gezien.

Anti – Semitische sfeer

 (Koblenz, sd)

Hitlers paranoïde gedachten leidden ertoe dat hij de Joden beschuldigde van hetgeen fout liep in Duitsland. Zijn uitspraken vinden bodem bij een alreeds antisemitische bevolking. Over de jaren heen waren er nochtans honderdduizenden Joden geïntegreerd in de Duitse samenleving, toch bleef de Duitse bevolking hen zien als buitenstaanders. De Joodse successen werden door Hitler omschreven als ‘het profiteren van de oorlog’. Ondanks dat deze uitspraken ongegrond waren en voornamelijk uit angst en boosheid ontstaan waren, bereikt Hitler heel veel mensen met deze boodschap.

De nazi – partij en de Grote Depressie

 (Wikipedia, 2020)

Hitler sloot zich in die tijd aan bij een kleine nationalistische partij, maar zijn manipulatieve manier van spreken zorgde er al snel voor dat hij voorzitter werd van deze partij. Hij bestempelde zowel het communisme als het kapitalisme als Joodse samenzweringen om Duitsland te vernietigen.

De Nazi – partij was niet meteen populair, zeker niet nadat ze er niet in geslaagd waren de overheid omver te werpen. De partij werd dan ook verbannen en Hitler werd gevangen genomen. Toen hij na ongeveer een jaar terug vrij kwam, begon hij meteen de partij terug op te bouwen.

In 1929 kwam daar bovenop nog de Grote Depressie waarbij de Amerikaanse banken alle leningen die ze Duitsland hadden gegeven introkken, de Duitse economie die toen al aan het slabbakken was, stortte volledig in.

Het begin van het einde

De klassieke partijen konden de problemen niet oplossen en bij de linkse partijen waren er strubbelingen, dit leidde tot heel wat frustraties bij de burgers. Heel wat van die gefrustreerde burgers trokken naar de nazi – partij. Hierdoor steeg hun aandeel in het parlement aanzienlijk.

In 1932 stelde Hitler zich verkiesbaar als president, maar verloor tegen Hindenburg. Toch had hij zijn populariteit bewezen met 36% van de stemmen, het jaar daarop werd hij aangesteld als kanselier. Hindenburg hoopte op die manier zijn populariteit voor eigen gewin te kunnen gebruiken.

Langzaam maar zeker breidt Hitler zijn macht uit als kanselier en het incident waarbij er brand werd gesticht in 1933 in het parlement, grijpt hij aan om het parlement ervan te overtuigen om hem noodbevoegdheden te geven. Binnen enkele maanden was er geen persvrijheid meer en werden anti – joodse wetten ingevoerd. Mogelijke politieke tegenstanders werden geëlimineerd en critici werden de mond gesnoerd. Toen Hindenburg in 1934 overleed was het al snel duidelijk dat Hitler hem zou opvolgen.

Het meest beangstigende van dit verhaal, is dat er vanuit de bevolking weinig tot geen weerstand komt. Via zijn speeches overtuigd hij de bevolking, iedereen volgt want iedereen wil aan de ‘goede’ kant van de geschiedenis staan. Zo zie je dat angst en woede makkelijk uit te buiten zijn.

 (Seewald, 2013)

Gerechtvaardigde angst?

Is dit nu misschien hetgeen we vrezen, een machtsovername door een man met paranoïde ideeën? Misschien niet, misschien denken we wel niet zo ver, maar volgens mij kan dit toch onbewust een rol spelen.

Veel van de omstandigheden die toen plaatsvonden, zie ik terug in de huidige maatschappij. De Belgische economie slabakt dan misschien niet, maar het begrotingstekort in aanzienlijk. De ontevredenheid over de mannen en vrouwen die ons land leiden groeit dagelijks, dit door het feit dat er steeds moet gesnoeid worden in sectoren die voor iedereen belangrijk zijn.

Ook hier worden mensen die “niet inheems” zijn aangewezen als de schuldige, het zijn profiteurs. Ze komen naar hier om ons werk te stelen en ze weigeren zich aan te passen. Dit is vaak de teneur die te horen is, ondanks het feit dat hier al zoveel migranten al generaties lang gevestigd zijn en deel uitmaken van onze maatschappij.

“De buitenlander” blijft het zwarte schaap en partijen zoals het Vlaams Belang en NVA zijn niet bang om dit uit te spelen.

Zelfs in tijden van corona blijft men haat spuien, want ook dit is hun schuld. Ze hebben het meegebracht uit hun ‘apenland’ en ze houden zich niet aan de corona regels omdat ze ons niet respecteren. Mijn excuses voor het taalgebruik, maar ik citeer wat ik gelezen heb…

Ook hier lijken de “populaire” partijen er niet uit te raken, aangezien we nog steeds geen regering gevormd hebben. Ook dit zorgt ervoor dat de ontevreden burgers de uitersten opzoeken. Extreem links en rechts winnen in gans Europa aan populariteit.

Hier in België werd er een noodregering gevormd om deze tijd door te komen, ook dat doet me denken aan de noodbevoegdheden van Hitler.

Het is ook deze noodregering die zegt dat we niet meer buiten mogen komen wanneer we willen en die ons allerlei beperkingen oplegt. Het is eigenlijk die noodregering die snijdt in onze rechten en vrijheden. De politie controleert en op sociale media wordt er lustig verwezen naar een politiestaat waar onwil wordt neer geknuppeld. Ook professoren van KU Leuven bedienen zich van deze uitspraken.

Volgens mij is het dit wat we vrezen, dat de machthebbers onze angst zullen uitbuiten. Dat we beetje bij beetje onszelf en onze identiteit zullen verliezen en moeten afstaan. De donkere dagen van het nazisme mogen dan wel al een tijdje geleden lijken, als burger moeten we toch waakzaam blijven.

Even ter verduidelijking, ik vergelijk onze regering nu niet met de nazi’s en ik vind dat men deze crisis over het algemeen goed aanpakt. Maar toch begrijp ik de onderliggende angst van de burgers en de paniek hier rond, want stel je voor dat we plots niet meer terug kunnen? 

Mijn dagboek

29 april 2020

Vandaag is een spannende dag!! Deze middag staan meerdere boodschappen op onze to - do lijst, het zijn allemaal noodzakelijke verplaatsingen dus we breken de regels niet! Eindelijk het huis uit!! Eerst naar de dokter om wat voorschriften op te halen en dan natuurlijk naar de apotheek om onze nodige medicatie te kopen. Bovendien staat de Colruyt op de planning EN mag ik een cursus gaan ophalen bij een vriendin die hem nog in het bezit had. Wat een TOP dag zeg! Hopelijk voel je mijn sarcasme doorkomen ;-) 

30 april 2020

Deze morgen krijg ik een telefoontje van mijn stagebegeleidster, het is geen goed nieuws... Ik zal hoogstwaarschijnlijk niet meer kunnen terugkeren naar mijn stage. Ik ben enorm verdrietig dit te moeten horen, ook bang... Zal ik nu nog kunnen slagen voor stage? 

2 mei 2020

Vanaf maandag worden de maatregelen wat versoepeld! Ik ben ergens blij, maar ergens ook teleurgesteld... Veel doet deze versoepeling voor mij persoonlijk niet, ik mis het sociaal contact op school en met mijn vrienden. Ik hoop toch dat het snel allemaal terug een beetje normaal wordt, maar niet TE snel natuurlijk!

Bronnenlijst

Koblenz, B. (sd). Poster: "He is guilty for the war". Opgehaald van ushmm.org: https://www.ushmm.org/propaganda/archive/poster-guilty-war/

Redactie. (2019, oktober 27). Hoe kwam Adolf Hitler aan de macht. Opgehaald van historiek.net: https://historiek.net/hoe-kwam-adolf-hitler-aan-de-macht-animatie/63953/

Seewald, B. (2013, augustus 13). Rom, Krieg, Religion – Geschichte des Hitlergrußes. Opgehaald van welt.de: https://www.welt.de/geschichte/zweiter-weltkrieg/article118960887/Rom-Krieg-Religion-Geschichte-des-Hitlergrusses.html

Wikipedia. (2019, september 30). Vredesduif. Opgehaald van wikipedia.org: https://nl.wikipedia.org/wiki/Vredesduif

Wikipedia. (2020, maart 22). Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij . Opgehaald van wikipedia.org: https://nl.wikipedia.org/wiki/Nationaalsocialistische_Duitse_Arbeiderspartij

De houdbaarheid van de welvaartsstaat

In het nieuws hoor ik steeds over de bijkomende maatregelen die men neemt voor de handelaars en de werknemers die door de coronacrisis economisch werkloos zijn (FOD Economie, 2020). Men investeert extra kapitaal om de koopkracht van de bevolking hoog te houden. Dat is namelijk één van onze pijlers van de actieve welvaartsstaat, de levensstandaard kunnen behouden na een sociaal risico. Ondertussen zijn er ook vergaderingen waar men de banken aanspoort om mensen die hun hypothecaire lening niet meer kunnen betalen, ten gevolge van de coronacrisis, uitstel van betaling te geven. Ik juich al deze maatregelen toe, maar stel me er toch wat vragen bij… De Grote Depressie van de jaren ’30 speelt in mijn achterhoofd.

Beurscrash in 1929, het begin van de economische crisis

De crisis was geworteld in WOI en de “roaring twenties”. Op dat moment is er een tekort aan agrariërs in Europa door de grote mobilisatie naar het front. De boeren hielden nu hun riek niet in de hand, maar hun geweer.

Op dat moment in de tijd waren de Amerikanen nog neutraal en de vraag naar graan vanuit Europa steeg enorm. Er was een exponentiële groei van de Amerikaanse graanproductie, waardoor men grote investeringen deed in o.a. nieuwe machines. Hiervoor moesten de boeren dan ook leningen aangaan bij de banken. 

Na WOI kwam de eigen landbouwproductie in Europa terug op gang, dit had als gevolg dat de Amerikanen met grote overschotten zaten. De boeren maakten minder winst en konden hun leningen bij de bank niet meer afbetalen. Dit was niet enkel een probleem voor de boer zelf, het was natuurlijk ook een probleem voor de banken.

Maar dit was natuurlijk niet het enige die voor problemen zorgde. In de jaren ’20 werd er sterk aangemoedigd vanuit de overheid om geld te lenen, dat zorgde voor een klimaat van groot vertrouwen en optimisme. De banken hadden dus ook heel wat leningen afgesloten met particulieren en bedrijven.
Nog een druppel in een overvolle ketel, was het feit dat men in die tijd veel geld had geleend aan Duitsland. Ze wilden op die manier de economie daar draaiende houden, maar de terugbetaling liep erg moeilijk.

Wanneer je een optelsom maakt van alle bovenstaande factoren, is het dus makkelijk om te zien dat dit niet de goede kant uit ging. Alles kwam samen in een hoogtepunt in 1929, de prijzen waren op dat moment enorm gestegen en prijs van de aandelen zakte enorm. De paniek die dit veroorzaakte zorgde ervoor dat iedereen zijn aandelen verkocht en dat deze in de kortste keren waardeloos werden. De waardeloze aandelen waren dan weer aanleiding voor het feit dat particulieren en bedrijven hun leningen niet meer konden terugbetalen. Omdat er op dat moment al sprake was van een wereldeconomie, duurde het niet lang eer de economische crisis zich naar Europa verspreidde.

Het logische gevolg was natuurlijk dat honderden Amerikaanse banken failliet gingen, ook nam de werkloosheid op explosieve wijze toe.
De politiek besliste toen om in te grijpen, er werd toezicht gehouden op de banken, salarissen van ambtenaren werden vermindert en de oorlogsveteranen moesten inboeten op hun uitkeringen. Pas na WOII kan er men spreken van herstel van de economie, ondanks alle ondernomen pogingen om de situatie recht te trekken.

 (Thalmaray, 2018)

De gevolgen van de economische crisis in 1930

Armoede en werkloosheid waren schering en inslag, ook in Europa. Dit gegeven heeft heel wat dictatoriale bewegingen een voedingsbodem gegeven zoals het communisme, fascisme en nationaalsocialisme. De nu beruchte mannen zoals Hitler, Mussolini en Stalin staken hun grimmige kop op. De gevolgen daarvan zijn denk ik wel bij iedereen bekend.

  

(Wikipedia, 2016)     (Auwera, 2013)             (Berg, 2018)

Toch zorgde het ook voor positieve veranderingen, de bedrijven werden gedwongen om te moderniseren om zo beter bestand te zijn tegen economische problemen. Verder leidde dit ook tot meer overheidsingrijpen en dit heeft geleid tot de welvaartsstaat in België. Na heel wat veranderingen heeft dat geleid tot de actieve welvaartsstaat zoals we deze nu kennen.

Waarom de link naar covid – 19?

De Belgische staatsschuld was voor deze crisis al torenhoog en op dit moment groeit deze staatsschuld alleen maar (Staatsschuldmeter, 2020).

Onze welvaartsstaat is namelijk gestoeld op solidariteit, zoals jullie allemaal wel weten. Het feit dat heel wat mensen op dit moment niet gaan werken omwille van economische werkloosheid, zorgt voor extra druk op ons systeem die nu al onder hoogspanning staat.

De sociale uitgaven groeien en de sociale inkomsten nemen af… Dit zorgt ervoor dat ik toch wel mijn twijfels heb over de houdbaarheid van ons huidig systeem.

Zoals eerder vermeld staat ons systeem nu al enkele jaren onder druk, men moet hierdoor besparingen doorvoeren en deze besparingen snijden geregeld in de budgetten voor sociale voorzieningen en uitkeringen.

De overheid zet druk op de banken om de burger uitstel van betaling te geven, men ziet het als een soort “voor wat, hoort wat” situatie. Tijdens de bankencrisis heeft de overheid hen geholpen, zij moeten die gunst nu maar terug bewijzen. Toch ben ik bang dat dit op de lange termijn voor heel wat problemen zal zorgen.

Ik vrees voor een nieuwe beurscrash, aangezien overal ter wereld de beurzen het erg moeilijk hebben en verlies lijden. Daarbovenop kan het zijn dat ook de banken het terug moeilijk krijgen door het feit dat de particulieren en bedrijven hun leningen niet tijdig kunnen afbetalen. Dit gecombineerd met onze staatsschuld is volgens mij een heksenketel waar men lustig in roert. De situatie is dan volgens mij ook vergelijkbaar met die van in de jaren ’30.

Ik hoop ten zeerste dat de politici van ons land de koppen kunnen samen steken en samen kunnen werken voor het belang van ons land en voor de burgers die er leven. Ik hoop dat ze op een moment als deze hun “kinderlijke” gedragingen wat aan de kant kunnen zetten en hun – vaak briljante – breinen aan het werk kunnen zetten.

Mijn dagboek

20 april 2020

Ik zag vandaag WEERAL Mark van Ranst op televisie. De vragen die hij al honderden keren heeft beantwoord, beantwoordt hij net iets minder geduldig dan anders. Ik word boos in zijn plaats en roep naar de televisie! Hoeveel keer kan je in godsnaam diezelfde vraag stellen aan een mens?! Ik vind trouwens ook dat meneer van Ranst er moe uit ziet, te moe... Zelfs uitgeput. Ik voel een vlaag van medelijden opkomen voor de man, want op het einde van de rit moet iemand de zondebok zijn...

22 april 2020

Het rapport van de veiligheidsraad is uitgelekt, de voorstellen die men erin doet bij gevolg ook. Al snel blijkt iedereen hierover boos te zijn en er worden met sancties gedreigd. Toch zorgt het voor heel wat mensen waarschijnlijk voor fijne vooruitzichten, misschien mogen we 3 mei terug met z'n allen naar de winkel, ook de scholen gaan misschien snel terug open! Maar de horeca, mijn ò zo lieve horeca, daar is er nog geen sprake van... Ik kan dus eigenlijk niet enthousiast worden over de eventuele verslapping van de maatregelen, hetgeen waar ik op zit te wachten ligt immers nog niet binnen mijn bereik!

24 april 2020

Mijn sociale media wordt overspoeld met filmpjes en berichten over Amerikanen die massaal op straat komen om te protesteren tegen de corona maatregelen in hun land. Ik vind de beelden choquerend! Dokters en verplegers worden uitgescholden en bespuugd, betogers staan gewapend voor de ziekenhuizen en openbare gebouwen en iedereen staat bovendien netjes op elkaar gepakt als sardienen in een blik. Ik begrijp dat men in Amerika geen goed systeem heeft om de burgers financieel op te vangen tijdens deze crisis en ik weet dat heel veel mensen het enorm moeilijk hebben. Maar deze beelden maken mij toch van streek... Ik hoop dat deze hele heisa snel voorbij is!

26 april 2020

De onduidelijkheid en kwaadheid rond de nieuwe maatregel van de veiligheidsraad blijven aanhouden en ik moet zeggen dat ik begrijp waarom. Ik vind ze persoonlijk wat bij het haar gegrepen en vaak absurd, je mag niet bij je grootmoeder op bezoek, maar je mag wel met haar gaan golfen of tennissen... Jeetje, ik zal een snelcursus golf of tennis moeten volgen dan en hopen dat mijn 89 jarige oma nog fut heeft om eraan te beginnen!

Bronnenlijst

Auwera, G. V. (2013, juli 3). Mussolini, Benito. Opgehaald van tracesofwar.nl: https://www.tracesofwar.nl/articles/1876/Mussolini-Benito.htm

Berg, E. v. (2018, augustus 13). Stalin is een groot man, zonder twijfel. Maar ook koud en onaangenaam. Opgehaald van volkskrant.nl: https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/stalin-is-een-groot-man-zonder-twijfel-maar-ook-koud-en-onaangenaam~bf1e92f2/

FOD Economie. (2020, april 3). Coronavirus: de economische verliezen voor ondernemingen beperken. Opgehaald van economie.fogv.be: https://economie.fgov.be/nl/themas/ondernemingen/coronavirus/informatie-voor-ondernemingen/coronavirus-de-economische

Redactie. (2019, oktober 25). De crisisjaren (1929-1939) – De Grote Depressie. Opgehaald van historiek.net: https://historiek.net/crisisjaren-1930-economische-crisis/78555/

Staatsschuldmeter. (2020). De Staatsschuld stijgt met 507 euro per seconde! Opgehaald van staatsschuldmeter.be: https://www.staatsschuldmeter.be/

Thalmaray. (2018). De grote Depressie van 1929. Opgehaald van recordratio.nl: https://recordatio.nl/2018/10/02/de-grote-depressie-van-1929/

Wikipedia. (2016, december 25). Adolf Hitler. Opgehaald van wikiquote.org: https://nl.wikiquote.org/wiki/Adolf_Hitler

Ik heb er de pest in!

U ook? Een zin die waarschijnlijk al meerdere malen door vele mensen geuit zal zijn… De pest, toch één van de eerste dingen die mij te binnen schoot toen wij deze blog opdracht kregen. Maar valt dit wel te vergelijken met hetgeen wij nu meemaken? Ik zal vandaag een poging doen!

Pest – gedrag

(Wikipedia, 2020)

De pest die het best gekend is, is de builenpest van halfweg de 14^e eeuw, ook wel de Zwarte Dood genoemd. Deze is zo berucht omdat hij toen naar schatting een derde van de Europese bevolking heeft uitgeroeid.

Maar na wat rond neuzen op het internet stuit ik op een andere pest, de Justiniaanse Pest. Potverdorie, wat is me dat?! Nog nooit van gehoord! Ik was getriggerd en ging verder op zoek, het is dan ook deze pest die ik verder zal bespreken.

 Justinianus I (Wikipedia, 2020)

Deze pandemie brak uit in 541 in het Byzantijnse rijk en werd naar de toenmalige keizer genoemd, Justinianus I of ook wel Justinianus de Grote genoemd. Net zoals ongeveer 800 jaar later, is de oorzaak van deze plaag de builenpest en hij zou in de eerste instantie ongeveer 25 miljoen levens geëist hebben. Voornamelijk in Centraal- en Zuid-Azië, Noord-Afrika en het Middellandse Zeegebied. Maar ook tot in Europa tot aan Denemarken en Ierland toe. De pandemie was dus wijdverspreid.

Maar wat mij echt opviel aan deze pest is dat hij elke generatie – om de 20 jaar ongeveer – opnieuw de kop op steekt in het Middellandse Zeegebied en dit tot ongeveer het jaar 750. Iedere generatie werd dus steeds opnieuw geconfronteerd met deze pest en hij eist naar schatting ongeveer 100 miljoen levens op.

Na 750 zijn er geen uitbraken meer, tot natuurlijk de 14^e eeuw, waar Europa geteisterd wordt door de Zwarte Dood.

Oorzaken van pest – gedrag

Ik stuitte ook op een artikel die de link kon leggen tussen de Justiniaans Pest en de val van Constantinopel. Toen in 541 deze pest uitbrak, waren de Byzantijnen net bezig om hun grondgebied uit te breiden in het Westen van Europa. Dat uitbreiden kost natuurlijk handenvol geld, voor onder andere hun legermacht. Dat nodige geld was er op dat moment niet, aangezien naar schatting 15% van de inwoners van het Byzantijnse rijk stierf in de jaren die daarop volgenden. Dat vertaalt zich naar ongeveer 50 miljoen mensen. 

Deze 50 miljoen mensen konden natuurlijk geen belastingen meer betalen.

Dit in combinatie met het feit dat de schatkist van het rijk al leeg was door de bouw van de Hagia Sophia , zorgde ervoor dat de keizer van zijn geplande veroveringen moest afzien. Op die manier kreeg het Byzantijnse rijk – volgens historici – een terugslag die het nooit meer zou te boven komen. Er ontvouwde zich crisis na crisis en het Byzantijnse rijk werd uiteindelijk in 1453 uit zijn lijden verlost. Hetgeen we later als het ‘onverwoestbare’ Oost – Romeinse rijk zouden kennen, kwam tot een einde.

 Hagia Sophia (Moss, 2019)

Vergelijking met onze situatie

Covid – 19 is natuurlijk de pest niet, maar toch zie ik gelijkenissen. Net als de Romeinen, heb ik het gevoel dat wij vandaag een soort ‘onverwoestbaar’ gevoel hebben. We lijken te denken dat we enkel nog vooruit kunnen, dat de technologie ongekende hoogtes zal bereiken en dat de welvaart zal blijven duren. De ruïnes in Rome vertellen ons een ander verhaal, alles is namelijk vergankelijk. Dit corona virus is een plotse blik op die harde realiteit.

De Justiniaanse pest stak iedere generatie opnieuw de kop op, dat lijkt me verschrikkelijk! Ik vraag me toch af, is dit ook iets waar iedere generatie nu mee geconfronteerd zal worden? Ieder 20 jaar een nieuwe pandemie en een nieuwe lock – down?

Of is dit net als toen, een voorbode voor een nog beruchtere moordenaar binnen een aantal eeuwen?

Verder lijkt het me dat onze Belgische ‘schatkist’ ook behoorlijk leeg is… We worden nu niet geconfronteerd met miljoenen sterften die ervoor zorgt dat de kist niet meer gespijsd wordt. Wel is er een enorme grote uitstroom van geld uit de ‘schatkist’ om onze actieve welvaartsstaat zo goed en zo kwaad mogelijk te kunnen behouden.

Zal ook dit op de lange termijn leiden tot de “val van het Belgische rijk”, de ineenstorting van ons systeem? Ik hoop ten zeerste dat we de pesterijen van covid – 19 als land te boven kunnen komen, ook op de lange termijn!

Mijn dagboek

13 april 2020

Ik bespeur paniek, zowel in de gewone media als op de sociale media... Het was werkelijk een schitterend paasweekend, zonovergoten en zalig. Misschien net iets té zalig? Hulpverleners, virologen, politici en horeca uitbaters zijn verontwaardigd en boos. De mensen zijn massaal op pad getrokken om te genieten van het mooie weer, daarmee hebben ze iedereen eigenlijk in gevaar gebracht! Ik ben ook boos, want ik ben deze lock - down stilletjes aan toch wel moe, gebruik toch je verstand mensen!!!

15 april 2020

Vandaag komt de Veiligheidsraad nogmaals samen om te beslissen wat er zal gebeuren met de maatregelen. Ik weet diep van binnen dat er een verlenging zal worden aangekondigd, toch is er een piepklein stemmetje die mij hoop inspreekt... Stel je voor... Binnenkort nog een de beentjes gaan losschudden op de dansvloer, ik kan de vrijheid bijna proeven!!!

16 april 2020

Zoals iedereen verwachtte zijn de maatregelen verlengd tot 3 mei... Verdikke toch, ik word hier bijna gek in mijn huis! Ik moet misschien mijn oude hobby's terug opnemen, mijn naai doek, kleurboek of paint by numbers. Ik krijg er keuzestress van, bijgevolg kijk ik nogmaals een middagje Netflix, morgen beter!!

18 april 2020

Vandaag besef ik plots dat ik in alle chaos van de laatste weken helemaal vergeten ben om eten te kopen voor mijn geliefkoosde hondjes! Als ik nu geen eten ga halen, kan ik het weekend niet overbruggen. Het zijn beide nogal gevoelige beestjes, ze hebben bijgevolg speciaal eten nodig, ik kan dus niet zomaar naar de Colruyt of Delhaize hiervoor. Ik moet dus naar de dierenwinkel! Ik ben plots enthousiast, zo'n uitstap heb ik in weken niet meer gehad!! Eens aangekomen in Tom & Co in Kortrijk vergaat mij het lachen snel... De regels worden er ferm aan de laars gelapt, mensen staan enorm dicht bij elkaar en de mandjes en karren lijken niet ontsmet te worden... Ik en mijn man haasten ons om het nodige bij elkaar te halen en zo snel mogelijk terug buiten te zijn. Ik voelde op dat moment oprecht een angst, iets wat ik in deze periode nog niet ervaren had. 

Bronnenlijst

Eos-redactie. (2016, augustus 31). Deed de pest ook Byzantium de das om? Opgehaald van eoswetenschap.eu: https://www.eoswetenschap.eu/geschiedenis/deed-de-pest-ook-byzantium-de-das-om

Moss, C. (2019, mei 5). Archaeologists Uncover More Secrets at Ancient World’s Largest Christian Cathedral. Opgehaald van thedailybeast.com: https://www.thedailybeast.com/hagia-sophia-archaeologists-uncover-more-secrets-at-ancient-worlds-largest-christian-cathedral

Roy, L. D. (2018, mei 13). De Hunnen brachten de dodelijke "Pest van Justinianus" vanuit Azië naar het westen. Opgehaald van vrt.be: https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2018/05/13/migraties-van-de-hunnen-naar-het-westen-verbonden-met-de-dodelij/

Wikipedia. (2020, februari 1). Justinianu I. Opgehaald van wikipedia.org: https://nl.wikipedia.org/wiki/Justinianus_I

Wikipedia. (2020, april 7). Pest (ziekte). Opgehaald van wikipedia.org: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pest_(ziekte)

Maar wat nu met de Bourgondiërs?!

Ik herinner mij nog erg goed het eerste bericht waarin de strenge maatregelen werden aangekondigd. Ik zat thuis in de zetel en kon mijn oren niet geloven, ik zat zelfs in een ontkenningsfase. ‘Nee, dit kunnen ze niet maken’, ‘niemand zal zich hieraan houden’, ‘ik blijf niet thuis hoor, ze kunnen mij niet dwingen’,… Ik herinner mij erg goed het paniekerig en hopeloos gevoel die ik had. Want ja, ik, Julie Deryckere, ben een Bourgondiër in hart en nieren! De paniek die ik voelde was dan ook de paniek om mijn ‘Bourgondiër – zijn’, ik zag al die lekkere maaltijden en gezellige restaurants aan mijn neus voorbij glippen. Al die lekkere wijnen, cocktails en mocktails, net buiten bereik.

Ik was – gelukkig – niet de enige die mij zo voelde, vanuit mijn omgeving en op sociale media zag ik heel wat van deze reacties. Ik begon plots luidop te lachen, vond mezelf wat triestig. Ik ga niet verhongeren en ik moet mezelf dan maar eens een lekkere cocktail maken, dacht ik bij mezelf. Toch moest ik plots denken aan de drooglegging van 1920 in Amerika. Wie weet, zouden wij Belgen een illegaal ondergronds netwerk opzetten van cafés en restaurants?

De drooglegging

 (RTL, 2020)

De drooglegging in Amerika in 1920 ging eigenlijk van kracht door de heersende armoede op dat moment. Mensen woonden door de industrialisering in krottenwijken en de algemene levensomstandigheden waren erg slecht. Velen onder hen gingen – om hun misère – te vergeten hun zuur verdiende centjes gaan opdrinken, eens thuis was er vaak een klimaat van agressiviteit. Alcohol werd dan ook als een belangrijk onderdeel gezien van armoede.

Verder heerste er op dat moment ook een negatieve sfeer rondom de Duitsers, die net WOI hadden verloren. In die tijd waren veel brouwers van Duitse afkomst, en men was niet happig om bij hen aankopen te doen.

En om de beweging van de drooglegging een laatste duw in de rug te geven, werd er nog een argument aangesneden. Het graan die gebruikt werd om het bier te maken, kon men eigenlijk beter besteden aan voedsel. De honger bestrijden was van hogere nood dan de dorst te bestrijden.

Gewapend met deze argumenten kreeg de drooglegging momentum, toch was het geen groot succes. Er werd een groot illegaal circuit opgezet en de criminaliteit kreeg armslag. De alcohol die beschikbaar was in het illegale circuit was erbarmelijk en bevatte veel rommel, zelfs dode dieren. Het gevolg was natuurlijk dat mensen hier erg ziek van werden.

 (RTL, 2020)

Bovendien kostte de drooglegging handenvol geld aan de overheid, men moest zwaar investeren in politiemacht om het illegale netwerk op te sporen en bovendien liepen ze de accijnzen op alcohol mis. Na 13 jaar drooglegging werd het verbod op alcohol opgeheven.

Link naar het heden

Net zoals toen, zie je dat de mensen creatief uit de hoek komen. Sinds de corona maatregelen van kracht zijn, probeert iedereen er een manier rond te vinden. Restaurants maken afhaalmaaltijden mogelijk, brouwers leveren aan huis,… (Julia, Vesper, Ode's)

Je kan het zo gek niet bedenken, of men heeft een alternatief gevonden.

Ook hier moet de politie streng controleren en moet men extra middelen inzetten om de maatregelen te kunnen handhaven (Bové, 2020). Ook hier bloedt de overheid handen vol geld.

De drooglegging in Amerika is zeker niet helemaal te vergelijken met wat er nu aan de hand is. Deze maatregelen zijn opgelegd vanuit de vrees voor de verspreiding van het corona virus. Toch wil ik wel bemerken dat de drooglegging origineel ook vertrok vanuit een gezondheidsstandpunt. Men wilde de arbeiders minder laten drinken om op die manier de levenskwaliteit te verhogen. Nu vertrekt men vanuit hetzelfde standpunt, de gezondheid van de Belgen.

De opstandige Bourgondiër

Is er hier nu sprake van? Komen we in opstand tegen de maatregelen of kleuren we netjes binnen de lijntjes? Het antwoord zit er volgens mij ergens tussen.

Dagelijks lees en hoor ik nog berichten in het nieuws over mensen die de maatregelen schenden (Haezebrouck, 2020). Cafés die opereren van achter gesloten gordijnen, mensen die picknicken in het park en winkels die toch open blijven. Ik vraag me toch af waar dit vandaan komt, ondanks het feit dat men weet dat de maatregelen voor de eigen veiligheid zijn, zoekt men de grens op.

Net zoals men tijdens de drooglegging de illegale alcohol bleef consumeren, ondanks dat men wist dat de ‘moonshine’ slecht was voor hun gezondheid.

Soms twijfel ik toch aan de nood tot ‘self preservation’ van de mens, doen wij er alles aan om te overleven? Of doen wij simpelweg waar wij zin in hebben?

Mijn dagboek

10 april 2020

De beelden van het massagraf op Hart Island in New York maken me misselijk! Ik zie de kisten op elkaar gestapeld, elk met een nummer op. De beelden doen me denken aan de verschrikkelijke beelden van massagraven in WOII door de nazi's. Ik word ook boos, dat zijn allemaal mensen die respect verdienen en waar men passend afscheid van moet nemen. Ik vraag me ook af, wat met de eenzame mensen die sterven, de daklozen, die niemand hebben? Zal dat massagraf echt hun laatste rustplaats zijn?!

11 april 2020

Vandaag is de begrafenis van René, de opa van mijn echtgenoot. We vertrekken en de sfeer is niet alleen triestig, maar ook wat onwennig. We weten niet goed wat we moeten verwachten. We worden onthaald door de begrafenisondernemer in een grote zaal, wij zijn de eersten die aanwezig zijn. Wat onhandig schuifel ik heen en weer, mag ik wat rondlopen of blijf ik beter ter plaatse? Mijn schoonmoeder komt binnen, de tranen in haar ogen, maar een kus, knuffel of handdruk geven mag niet... Ik probeer iets troostend te zeggen... Verdorie dit is raar! We zijn eindelijk voltallig en we staan met z'n allen in een grote kring, de scoial distancing respecterend. Wanneer we binnengeleid worden in de zaal waar de dienst zal plaatsvinden, voelt alles leeg aan. Een beperkt aantal banken, niet veel aankleding. De begrafenisondernemer drukt ons op het hart dat er maar 2 personen op een bank mogen, eentje op ieder uiteinde. Iedereen moet rouwen op zijn eigen eilandje, ook na afloop geen troostend menselijk contact... Ondanks alles was het een mooie dienst, er zijn heel wat hartverwarmende verhalen verteld, René heeft een mooi en vol leven geleid.

12 april

Ik las deze morgen een artikel in de krant, WZC De Vlinder in Harelbeke heeft 6 doden te betreuren. Ik denk terug aan mijn periode toen ik er vrijwilligerswerk deed en de gezichten van de fantastische bewoners staan mij helder voor de geest. Ik hoop dat iedereen het goed stelt! Ik heb spijt dat ik niet eens eerder op bezoek ben geweest en neem mij voor om - zodra het terug mogelijk is - de bewoners een bezoekje te gaan brengen!

Bronnenlijst

Bové, L. (2020, maart 19). Lokale politie zet 10.000 agenten in op naleving coronamaatregelen. Opgehaald van tijd.be: https://www.tijd.be/dossiers/coronavirus/lokale-politie-zet-10-000-agenten-in-op-naleving-coronamaatregelen/10215591.html

Haezebrouck, A. (2020, april 5). 20-jarige blijft coronamaatregelen aan zijn laars lappen: in snelrecht gedagvaard. Opgehaald van hln.be: https://www.hln.be/in-de-buurt/harelbeke/20-jarige-blijft-coronamaatregelen-aan-zijn-laars-lappen-in-snelrecht-gedagvaard~a2de8498/

RTL. (2020, januari 18). 100 jaar na drooglegging is alcoholverbod ver weg: 'Dat lijkt me geen goed plan'. Opgehaald van rtlnieuws.nl: https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/4987876/drooglegging-prohibition-alcohol-amerika-alcoholgebruik-nederland

Het verleden, het heden en de toekomst

Begin februari zag ik op Netflix een nieuwe documentaire opduiken, ‘Pandemic – how te prevent an outbrake’ (Netflix, 2020). Ik vond het toen een grappige timing, de dreiging van Covid – 19 was er al, maar het was op dat moment nog een ver van mijn bed show.

 (Moore, 2020)

Ik bekeek de eerste aflevering, maar liet het dan voor wat het was. Het leek me paniekzaaierij en daar had ik eerlijk gezegd helemaal geen zin in.

Na alles wat er de afgelopen weken gebeurt is, ben ik toch op mijn passen terug gekeerd. Ik bekeek de volledige documentaire gretig en leerde enorm veel bij. Ik zal dan ook enkel zaken bespreken die er voor mij echt uitsprongen en mijn bedenkingen erbij. Hier gaan we!

Van meet af aan, leerde ik dat de griep of influenza een vies maar veelzijdig beestje is. Het heeft doorheen de geschiedenis al heel wat verschillende vormen aangenomen, zoals de vogelgriep, de varkensgriep, de Spaanse griep,… Maar toch zijn er dingen die ze allemaal gemeenschappelijk hebben, namelijk ze zijn erg besmettelijk, moeilijk te bestrijden en dodelijk. De voorbeelden die men aanhaalt illustreren dit.

The past

 (Klein, 2020)

Ik moet eerlijk zijn met mezelf, ik wist totaal niet dat iets zoals de griep jaarlijks nog zoveel doden veroorzaakte. Ook wist ik niet dat de griep al zoveel doden gemaakt had!

In 1918, op het einde van WOI steekt de Spaanse griep de kop op. De vele soldaten die terugkeren van het front verspreiden het virus. De Spaanse griep is hevig en dodelijk, in 18 maanden tijd vallen tussen de 50 en de 100 miljoen doden over de hele wereld. Dit zijn meer doden dan tijdens WOI en WOII samen!! Ziekenhuizen en mortuaria raken overspoeld en massagraven zijn schering en inslag. Op dat moment waren er ongeveer 1,8 miljard mensen op aarde, ik vraag me dan toch wel af… In hoeveel doden zou dit resulteren op dit moment in de tijd?! We zijn namelijk met een goeie 7,8 miljard levende zielen op onze blauwe bol en iedereen reist moeiteloos de wereld rond, de impact zou verschrikkelijk zijn!

In 2009 werden in 12 maanden tijd maar liefst 2 miljard mensen wereldwijd besmet met de varkensgriep. Hoewel hij niet zo dodelijk was als de Spaanse griep, was hij wel erg besmettelijk. Deze griep keert jaarlijks terug en slaat het hardst toe in India, daar vallen jaarlijks nog duizenden doden door deze griep. Ik kan niet anders dan mij afvragen, waar zijn de nieuwsverslagen hierover? Wie vertelt ons dat de griep jaarlijks nog steeds zoveel slachtoffers maakt?

Zo was er in 2014 – 2016 enorme wereldwijde paniek voor de Ebola uitbraak die toen aan de gang was. Er raakten 30 tot 50 000 mensen besmet met Ebola, maar de uitbraak bleef beperkt tot 3 Afrikaanse landen. Waarom dan zoveel paniek rond een virus die zich moeilijk verspreid en zo weinig paniek rond hetgeen jaarlijks steeds terugkeert?

The present

Ook de beweging van de anti – vaxxers komt uitgebreid aan bod, ouders die zelf het beslissingsrecht willen over hun kinderen en die hen bewust niet vaccineren. De vaccins zijn volgens hen doorgestoken kaart, ze maken ons ziek. Het is blijkbaar allemaal een complot van de overheid… Ik kan het niet helpen en raak geagiteerd! De persoon in de reportage noemt hen dan ook de oorzaak van een “man made disaster”. Ik sluit aan bij deze stelling, er vallen te veel doden die vermijdbaar zijn, maar hoe in godsnaam overtuig je deze mensen?

Oké, covid – 19 is geen griep, maar het vertoont toch wel gelijkenissen. Het verspreid zich razendsnel en laat zich maar moeilijk genezen, bovendien stijgt het dodenaantal dagelijks. Ik trek hier dus makkelijk de lijn naar influenza. Wat covid – 19 nu veroorzaakt is gelijkaardig met wat de documentaire beschrijft, het ontwricht onze samenleving op alle vlakken. Niet alleen op vlak van gezondheidszorg, maar ook onze alledaagse structuren raken verstoord. Arbeiders vallen ziek, grondstoffen raken schaars, dit geeft aanleiding tot grote maatschappelijke problemen.

The future

In de documentaire waarschuwt men keer op keer, een nieuwe pandemie staat net om de hoek. De wetenschappers werken zich kapot om mensen in te lichten, voor te lichten en geld in te zamelen voor hun onderzoek. Hun onderzoek dat – wat ik nu pas besef – zo broodnodig is. Een organisatie in de documentaire zet in op een soort ‘super vaccin’ die iedere soort griep zou kunnen bestrijden. Het proces die men beschrijft met alle wetenschappelijke termen, zou net zo goed Chinees kunnen zijn voor mij. Maar ik begrijp wel dat de resultaten hoopgevend zijn. Misschien is er toch beterschap in zicht?

Een combinatie is steeds het best

Uiteindelijk komt het hier op neer, het verleden, het heden en de toekomst zijn op papier misschien van elkaar gescheiden. Maar ze zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden! Hoe we vandaag omgaan met de pandemie, is gebaseerd op het verleden en zal een grote impact hebben op de toekomst. Jammer genoeg hebben we niet genoeg geleerd van het verleden volgens de documentaire. We zijn niet voldoende voorbereid op een pandemie door een vals gevoel van veiligheid. Het gebeurt bij hen, maar zal niet gebeuren bij ons… Het tegendeel is snel genoeg bewezen geweest.

Mijn dagboek

30 maart 2020

Nogmaals heeft de politie tijdens hun controle mensen moeten aanspreken of een PV opstellen. Mensen blijven steeds die maatregelen overtreden, gebruik toch eens uw verstand! Maar ja, ik zou toch ook zo graag eens op een bankje gaan zitten en genieten, ik begrijp hun eigenlijk wel. De beelden van de politie op straat doen mij denken aan de militaire politie in dictaturen, alhoewel in een mildere vorm. Ik voel me plots gekrenkt in mijn vrijheid, wie zijn zij eigenlijk om te zeggen wat ik mag en niet mag doen?!

1 april

Weer een lock – down dag, de hoge getallen duizelen rond mijn hoofd… Ik had mezelf voorgenomen om een dagje geen nieuws te bekijken, een beetje innerlijke rust. Opzet niet geslaagd! Plots denk ik, misschien is dit wel een zieke 1 aprilgrap die uit de hand gelopen is, dat zou fijn zijn!

3 april 2020

Deze morgen kreeg mijn man een telefoontje van zijn moeder. Opa is gestorven, covid – 19, het is zo snel gegaan,… De grootvader van mijn man was een risicopatiënt, hij was in de 70 en had hartproblemen. De boodschap komt hard aan, we zijn allemaal een beetje in de war. Dan rijst de vraag, wie mag er naar de begrafenis? 15 personen mogen afscheid nemen, zo weinig mensen na zo’n lang mensenleven. Dit doet toch pijn aan het hart.

8 april 2020

De beelden van New York komen mijn kamer binnengestroomd… Tientallen koelwagens aan het hospitaal, vol doden die het slachtoffer zijn van covid – 19. De rillingen lopen langs mijn rug, de doden zijn op elkaar gestapeld en worden versleurd, met heftrucks ingeladen… Er komt een voorstel van de burgemeester tot tijdelijke begrafenissen van de doden, mijn gedachten schieten naar de documentaire en de beelden van de massagraven. Aan de beelden te zien is de wereld echt in oorlog, want dit zijn beelden die ik enkel ken vanuit oorlogstijden.

Bronnenlijst

Klein, M. (2020, januari 20). Spaanse Griep: mysterieuze ziekte met miljoenen slachtoffers. Opgehaald van geschiedenismagazine.nl: https://geschiedenismagazine.nl/spaanse-griep-mysterieuze-ziekte-met-miljoenen-slachtoffers

Moore, K. (2020, Januari 22). New Releases on Netflix: January 22nd, 2020. Opgehaald van whats-on-netflix.com: https://www.whats-on-netflix.com/whats-new/new-releases-on-netflix-january-22nd-2020/

Netflix (Regisseur). (2020). Pandemic - How to prevent an outbreak [Film].